Skolioza (łac. Scoliosis, z gr. skoliós – krzywy) – skrzywienie kręgosłupa, zwane często "bocznym skrzywieniem kręgosłupa". Wbrew tej nazwie, skolioza nie jest jedynie bocznym skrzywieniem, a trójpłaszczyznowym.
Zdj. Skrzywienie o 30° w odcinku piersiowym i 53° o dcinku lędźwiowym
Tyle encyklopedycznej teorii. Teraz kilka praktycznych faktów.
Skolioza niewielkiego stopnia nie jest dużym problemem klinicznym. Proszę nie wierzyć we wszystko co jest napisane na blogach i forach internetowych. Jeżeli Państwa dziecko ma niewielką asymetrię barków, miednicy, itd. to nie jest to wskazanie do operacji. Taka skolioza NIE BOLI, ani nie jest przeciwwskazaniem do uprawiania sportu, a wręcz przeciwnie!
Pracując na stanowisku instruktora gimnastyki korekcyjnej miałem okazje zaobserwować to o czym tak często się mówi w mediach. A mianowicie jak słabe ruchowo jest dorastające pokolenie. Najprostsze ćwiczenia były dla nich dużym wyzwaniem, czego przyczyną jest m.in. słaba świadomość (kontrola) ciała. Niska wydolność organizmu oraz niedostateczna kontrola motoryczna są większym problemem niż niewielkie odchylenie kręgosłupa od norm podręcznikowych. Zresztą coraz większa liczba autorów stwierdza , że nie da się określić jaka jest norma dla danej populacji. Nasze ciało nie ma ładnie wyglądać, ale ma być zdolne do realizacji zadań ruchowych, które przed nim stawiamy. Dlatego zachęcajmy Nasze dzieci do uczestnictwa w różnych aktywnościach ruchowych. Niech eksperymentują ze swoim ciałem, a w końcu nawet największy przeciwnik WF-u znajdzie dla siebie jakieś sportowe hobby. Ważne jest jednak, aby nie skupiać 100% swojej uwagi na jednej dyscyplinie ponieważ może to doprowadzić do niekontrolowanych przeciążeń tkanek miękkich. Zawsze najlepiej jest zaczynać pod okiem fachowca!
Inaczej się ma sprawa ze skoliozami większego stopnia. Większość z nich jest idiopatyczna czyli niewiadomego pochodzenia. Trudno jest nam fizjoterapeutom walczyć z problemem gdy nie znamy jego przyczyny. Nie oznacza to jednak, że poddajemy się na starcie.
Będąc instruktorem gimnastyki korekcyjnej prowadziłem zajęcia w grupach 10-osobowych. Każda grupa miała dwie godziny lekcyjne w tygodniu. Z perspektywy czasu uważam, że taka forma prowadzenia zajęć się nie sprawdza. Przeciwko zajęciom grupowym przemawia jeden podstawowy argument: Każde dziecko jest inne, każda skolioza jest inna, dlatego każdy musi mieć indywidualnie dopasowaną terapię! Grupową terapię jestem sobie w stanie wyobrazić jedynie przy niewielkich problemach. Jednak o tym czy sprawa jest poważna czy nie musi zadecydować specjalista, czyli doświadczony terapeuty lub lekarz. Nasuwa się w tym miejscu kolejne pytanie: Jak w tym gąszczu ofert wybrać dobrego fachowca?
Pierwszy krok to popytać znajomych. Może już ktoś z rodziny lub przyjaciół miał ten problem i możemy skorzystać z jego wiedzy (bo przecież lepiej jest uczyć się na cudzych błędach). Odradzam szukanie terapeuty w internecie (fora, blogi, itp.), ponieważ coraz popularniejsze jest wpisywanie fałszywych pozytywnych opinii na temat danej placówki. Drugi krok to umówienie się z dzieckiem na wizytę konsultacyjną w celu wysłuchania propozycji terapii. Terapeuta powinien sprawdzić deficyty ruchowe (określić słabe, silne oraz przykurczone mięśnie) oraz wskazać kierunki skrzywienia i na ich podstawie opracować program leczenia.
Rodzice oraz pacjenci często zadają pytanie o to jak często mają uczęszczać na rehabilitację? Zależne jest to w dużej mierze od tego jak sumiennie dziecko realizuje zadania domowe zadane przez fizjoterapeutę oraz czy jest w stanie je wykonać poprawnie technicznie bez korekcji ze strony specjalisty. Trzeba zdać sobie sprawę, że rehabilitacja skolioz jest procesem długotrwałym. Potrzeba ogromnej ilości powtórzeń, aby w korze mózgowej zmienić postrzeganie własnego ciała. Dziecko najczęściej nie zdaje sobie sprawy z tego co ma poprawić, aby polepszyć sylwetkę. Dlatego ważne są ćwiczenia stabilizacyjne w skorygowanej postawie.
Artykuł oczywiście nie wyczerpuje tego bardzo złożonego zagadnienia. Ma być jedynie przewodnikiem, który pomoże poruszać się w plątaninie informacji zawartych w Internecie. Zainteresowanych temat odsyłam to literatury fachowej. Złożoność problemu sprawia, że trudno jest opisywać szczegółowo ćwiczenia w przypadku skolioz. Ogólnie można powiedzieć, że najważniejsza jest stabilizacja prawidłowej postawy, wzmacnianie osłabionych mięsni oraz rozciąganie przykurczonych struktur. Bardzo dobrze w terapii sprawdza się praca wg koncepcji PNF.
Daniel Kawka
Zobacz także: poduszka ortopedyczna dla dzieci Baby Dream